„Nie ma granic pomiędzy sztukami. Muzyka łączy poezję i malarstwo, ma swoją architektonikę. Malarstwo może posiadać również takąż architektonikę jak muzyka i w farbach wyrażać dźwięki”.

M. K. Čiurlionis
Sonata słoneczna (1907)

Allegro
Andante
Scherzo
Finale

„Sonata słońca” jest jedną z siedmiu malarskich sonat fenomenalnego artysty litewskiego Mikalojusa Konstantinasa Čiurlionisa. Malarskie cykle sonat powstały między 1905 a 1907 r. W „Słonecznej sonacie” artysta – malarz i muzyk zachował czteroczęściowy schemat sonaty:
Allegro — Andante — Scherzo — Finale.

Wszystkie obrazy sonaty są wertykalne, a każdy oznacza się indywidualną kolorystyką. W Allegro dominuje chłodny niebieski, w Andante ciepłe miedziane oranże, w Scherzo wiosenna świeża zieleń, a w Finale głębokie brązy i czerń. Barwy niosą ładunek emocjonalny i budują nastrój. Scherzo to jeden z najsłynniejszych obrazów artysty. Słoneczny pejzaż z motylami, kwiatami i małą architekturą emanuje radosnym spokojem i w tym przypomina akwarele Carla Larssona przedstawiające jego „Dom Słońca” i ogród w szwedzkim Sundborn.

Tytuł litewskiej sonaty wskazuje na słońce, ale motyw nie jest pokazany dosłownie. W ostatnim obrazie Finale widzimy jego symboliczne oblicze. Kula złocistego światła zmierza ku nieznanej głębi, a siatka pajęczyny (czasu?) konfiguruje pierwszy plan. Dzwon zwiastuje koniec.

Wizja Čiurlionisa jest przejmująca, ale chyba nie aż tak przerażająca jak fantasmagorie Hieronima Boscha. Łagodzi ją baśniowość. Na pewno potrafi być porównywalnie nurtująca…

„Sam Čiurlionis nie chciał narzucać niczego odbiorcom. Podczas studiów muzycznych w Lipsku słuchał wykładów Wilhelma Wundta, który uważał, że sztuka musi być przyjęta wewnętrznie przez widza w przeciwnym razie jest to tylko kolorowy list.
Čiurlionis uważał, że twórcą dzieła jest nie tylko artysta, ale także odbiorca.”

Osvaldas Daugelis
wybitny znawca życia i twórczości Mikalojusa Konstantinasa Čiurlionisa,
wieloletni dyrektor
Narodowego Muzeum Sztuki jego imienia w Kownie

 Cytat pochodzi z wywiadu z O.Daugelisem opublikowanego w 2015 roku z okazji wystawy „M.K Čiurlionis. Litewska opowieść” w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie: https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/daugelis-ciurlionis-byl-konsekwentny-w-swojej-drodze-tworczej z okazji